Ikona kontaktu

Opublikowano 22.09.2026

Mowa zależna w angielskim, czyli reported speech

Kategorie:

Nauka angielskiego

mowa zależna reported speech

Mowa zależna (ang. reported speech lub indirect speech) to sposób, w jaki przytaczamy czyjąś wypowiedź bez dosłownego cytowania. Zamiast powtarzać czyjeś słowa w cudzysłowie, przekazujemy ich sens. W języku angielskim zwykle zmieniamy przy tym czas, zaimki oraz określenia czasu i miejsca. W tym artykule znajdziesz wszystkie zasady w jednym miejscu: tabelę czasów w mowie zależnej, czasowniki modalne, pytania i polecenia, najczęstsze błędy oraz ćwiczenia z odpowiedziami.

Mowa zależna w skrócie:

  • Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told, asked), zwykle cofamy czas o jeden krok: „I am tired.” → She said she was tired.
  • Zmieniamy zaimki zgodnie z tym, kto mówi i o kim: I → he/she, my → his/her.
  • Dostosowujemy określenia czasu i miejsca, jeśli zmienił się moment lub miejsce: tomorrow → the next day, here → there.
  • W pytaniach stosujemy szyk zdania twierdzącego, a pytania typu tak/nie wprowadzamy przez if/whether: „Are you ready?” → He asked if I was ready.
  • Polecenia i prośby przekształcamy za pomocą tell/ask + (not) to: He told me not to touch that.

Mowa zależna i mowa niezależna – czym się różnią?

gramatyka - mowa zależna

Mowa niezależna (direct speech) to dokładne słowa mówiącego, zapisane w cudzysłowie. Mowa zależna (reported speech, indirect speech) to relacja tych słów bez cytowania. Gdy chcemy komuś przekazać, co powiedział Tom, ale nie powtarzamy go słowo w słowo, relacjonujemy jego wypowiedź w mowie zależnej.

Mowa niezależna (direct speech) Mowa zależna (reported speech)
Tom said, „I am tired.” Tom said (that) he was tired.
Tom powiedział: „Jestem zmęczony”. Tom powiedział, że jest zmęczony.

Porównaj oba języki. Po polsku zmieniamy osobę („jestem” → „jest”), ale czas zostaje ten sam. Po angielsku zmienia się również czas: am → was. To zjawisko nazywa się następstwem czasów (sequence of tenses). Nie ma odpowiednika w języku polskim, dlatego wymaga osobnej uwagi. W mowie zależnej musimy więc pilnować trzech rzeczy naraz: czasu, zaimków i określeń czasu.

Zwróć też uwagę na interpunkcję w mowie niezależnej. W angielskim przed cytatem stawiamy przecinek: She said, „I’m ready.” Możemy też zacząć od cytatu: „I’m ready,” she said.

Jak przekształcić mowę niezależną w zależną? 4 kroki

Weźmy zdanie: Anna said, „I will meet you here tomorrow.”

  1. Wybierz czasownik wprowadzający. Najczęściej będzie to say, tell lub ask w czasie przeszłym: Anna said (that)…
  2. Zmień zaimki. I → she, you → me.
  3. Cofnij czas oryginalnego zdania o jeden krok. will → would.
  4. Dostosuj określenia czasu i miejsca. here → there, tomorrow → the next day.

Wynik: Anna said (that) she would meet me there the next day.

Po say i tell słówko that jest opcjonalne. W codziennych rozmowach native speakerzy często je pomijają: She said she was busy. Po mniej typowych czasownikach wprowadzających (np. reply, shout) zwykle się je zostawia.

Czasowniki wprowadzające (reporting verbs)

Say czy tell?

To dwa najczęstsze czasowniki wprowadzające, ale łączą się z innymi konstrukcjami:

  • say – bez dopełnienia osobowego albo z to + osoba: She said (that) she was busy. / She said to me that she was busy.
  • tell – z osobą, której coś mówimy: She told me (that) she was busy. / He told me that he had lost his phone.

Nie powiemy więc She said me that… ani He told that…. Wyjątkiem są utarte wyrażenia z tell bez osoby: tell the truth, tell a lie, tell a story.

Inne czasowniki wprowadzające

Say i tell są uniwersalne, ale użycie innych czasowników sprawia, że relacja brzmi naturalniej i precyzyjniej oddaje intencję mówiącego. Wiele z nich wymaga konkretnej konstrukcji:

Czasownik Konstrukcja Przykład
explain explain (to sb) that… She explained that the shop was closed.
promise promise to + bezokolicznik / promise that… He promised to call me.
offer offer to + bezokolicznik She offered to help me.
refuse refuse to + bezokolicznik They refused to pay.
agree agree to + bezokolicznik He agreed to wait.
warn warn sb (not) to + bezokolicznik She warned me not to touch the stove.
advise advise sb to + bezokolicznik The doctor advised him to rest.
remind remind sb to + bezokolicznik Mom reminded me to take an umbrella.
suggest suggest + -ing / suggest that… He suggested going to the cinema.
admit admit + -ing / admit that… She admitted breaking the vase.
deny deny + -ing / deny that… He denied taking the money.
accuse accuse sb of + -ing She accused him of lying.
apologise apologise for + -ing They apologised for being late.
complain complain (to sb) that… She complained that the room was cold.

Następstwo czasów w mowie zależnej (sequence of tenses)

Gdy czasownik wprowadzający stoi w czasie przeszłym (said, told, asked), czas oryginalnego zdania zwykle przesuwamy o jeden krok w przeszłość. Oto pełna tabela czasów w mowie zależnej:

Mowa niezależna Mowa zależna Przykład
Present Simple Past Simple „I am tired.” → She said (that) she was tired.
Present Continuous Past Continuous „I am working.” → He said (that) he was working.
Present Perfect Past Perfect „I have lost my phone.” → He said that he had lost his phone.
Present Perfect Continuous Past Perfect Continuous „I have been learning Spanish for three years.” → She said that she had been learning Spanish for three years.
Past Simple Past Perfect (lub bez zmiany) „I saw that film.” → He said (that) he had seen that film.
Past Continuous Past Perfect Continuous (lub bez zmiany) „We were sitting in the garden.” → They said (that) they had been sitting in the garden.
Past Perfect bez zmiany „I had already eaten.” → She said that she had already eaten.
Past Perfect Continuous bez zmiany „I had been waiting for an hour.” → He said (that) he had been waiting for an hour.
Future Simple (will) would + bezokolicznik „I will call you.” → She said that she would call me.
Future Continuous would be + -ing „I will be travelling.” → He said (that) he would be travelling.
Future Perfect would have + III forma „I will have finished the report by Friday.” → She said (that) she would have finished the report by Friday.
Future Perfect Continuous would have been + -ing „By June I will have been working here for a year.” → He said (that) by June he would have been working there for a year.
be going to was/were going to „We are going to move.” → They said (that) they were going to move.

Formy z would to tzw. future in the past, czyli przyszłość widziana z perspektywy przeszłości. W chwili, o której opowiadamy, dane wydarzenie dopiero miało nastąpić.

Przy Past Simple i Past Continuous cofnięcie czasu jest często opcjonalne. Jeśli kolejność zdarzeń jest jasna, native speakerzy zostawiają czas bez zmian: She said she saw him on Monday. Past Perfect i Past Perfect Continuous nie mają już dokąd się cofnąć, więc zostają bez zmian.

Kiedy nie zmieniamy czasu?

  • Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym lub przyszłym: He says he is tired. / She’ll tell you she’s busy.
  • Gdy mówimy o prawdach ogólnych i faktach: czas zwykle zostaje bez zmian, choć forma cofnięta też jest poprawna: The teacher said (that) water boils/boiled at 100°C.
  • Gdy informacja jest wciąż aktualna (zmiana jest wtedy opcjonalna): She said she lives in Gdańsk – jeśli nadal tam mieszka.
  • W drugim i trzecim trybie warunkowym: „If I had more time, I would learn Italian.” → She said that if she had more time, she would learn Italian.
  • Przy czasownikach would, could, might, should i ought to (więcej w kolejnej sekcji).

Czasowniki modalne w mowie zależnej

reported speech - nauka online

Czasowniki modalne zmieniają się według własnych zasad. Oto ich użycie w mowie zależnej:

Mowa niezależna Mowa zależna Przykład
can could „Can you help me?” → She asked if I could help her.
may might „I may be late.” → He said (that) he might be late.
must (obowiązek) had to (lub must bez zmiany) „You must clean your room.” → Mom said (that) I had to clean my room.
must (wnioskowanie) must (bez zmiany) „He must be at home.” → She said he must be at home.
have to had to „I have to work on Saturday.” → He said he had to work on Saturday.
will would „I will help you.” → She said she would help me.
shall (propozycja, prośba o radę) should „Shall I open the window?” → He asked if he should open the window.
would, could, might, should, ought to bez zmiany „You should see a doctor.” → She said (that) I should see a doctor.

Zmiana zaimków

Zaimki zmieniamy zgodnie z tym, kto relacjonuje wypowiedź i o kim mowa. Najczęstsze zmiany to:

Mowa niezależna Mowa zależna
I / me / my / mine he, she / him, her / his, her / his, hers
we / us / our they / them / their
you / your I, me, we, he, she, they / my, his, her… (zależy od kontekstu)

Przykłady:

  • John said, „I’ll give you my notes.” → John said (that) he would give me his notes.
  • Mom said, „You forgot your keys.” → Mom said (that) I had forgotten my keys.

Jeśli relacjonujesz rozmowę osobie trzeciej, zaimki dopasowujesz do niej: Mom said (that) Kasia had forgotten her keys.

Określenia czasu i miejsca w mowie zależnej

Jeśli relacjonujemy wypowiedź w innym czasie lub miejscu niż ta, w której padła, zmieniamy też określenia czasu i miejsca:

Mowa niezależna Mowa zależna
now then / at that moment
today that day
tonight that night
yesterday the day before / the previous day
tomorrow the next day / the following day
last week (month, year) the week before / the previous week
next week (month, year) the following week / the week after
… ago … before / … earlier
this / these that / those
here there

Przykład: She said, „I will call you tomorrow.” → She said that she would call me the next day.

Określenia miejsca zmieniamy analogicznie: here → there, a this/these → that/those, jeśli relacjonujemy wypowiedź w innym miejscu.

Uwaga: nie zmieniaj tych określeń mechanicznie. Jeśli relacjonujesz rozmowę tego samego dnia, naturalnie powiesz: Kasia said she would call me tomorrow.

Pytania w mowie zależnej (reported questions)

W pytaniach w mowie zależnej obowiązuje szyk zdania twierdzącego. Nie używamy operatorów do/does/did i nie stawiamy znaku zapytania. Najczęściej wprowadzamy je czasownikiem ask, a także want to know lub wonder.

Pytania typu tak/nie – if lub whether

  • „Are you ready?” → John asked if I was ready.
  • „Do you like jazz?” → He asked if I liked jazz.
  • „Have you finished?” → She asked whether I had finished.

Pytania z zaimkiem pytającym (who, what, where, when, why, how)

Zaimek pytający zostaje, a po nim stosujemy szyk twierdzący:

  • „Where do you live?” → She asked where I lived.
  • „What are you doing?” → She asked what I was doing.
  • „Why did you leave?” → He asked why I had left.
  • „When will you come back?” → They asked when I would come back.

W pytaniach o podmiot (who, what) szyk i tak się nie zmienia: „Who broke the window?” → The teacher asked who had broken the window.

Polecenia, prośby i propozycje w mowie zależnej

Polecenia i prośby przekształcamy bez następstwa czasów, za pomocą konstrukcji czasownik + osoba + (not) to + bezokolicznik:

  • Polecenie (tell): „Don’t touch that!” → He told me not to touch that.
  • Polecenie (tell): „Clean your room!” → Mom told me to clean my room.
  • Prośba (ask): „Please help me with this.” → She asked me to help her with that.
  • Ostrzeżenie (warn): „Don’t be late.” → She warned me not to be late.

Propozycje z let’s relacjonujemy zwykle przez suggest + -ing: „Let’s order pizza.” → He suggested ordering pizza.

Mowa zależna w codziennych rozmowach

nauka mowy zależnej online

Podręcznikowe zasady to punkt wyjścia, ale w codziennych rozmowach native speakerów mowa zależna jest nieco luźniejsza:

  • Po say i tell that jest zwykle pomijane: He said he was busy.
  • Gdy informacja jest wciąż aktualna, czas często zostaje bez zmian: Mark said he’s coming tonight – jeśli relacjonujemy to tego samego dnia.
  • W bardzo potocznym angielskim usłyszysz też cytowanie z be like („She was like, 'No way!’”). To forma typowo mówiona, więc lepiej nie używać jej na egzaminie ani w piśmie.

Najczęstsze błędy w mowie zależnej

Źle Dobrze Dlaczego
She said me that she was busy. She told me that she was busy. / She said (to me) that she was busy. say nie łączy się bezpośrednio z osobą
He told that he was busy. He said that he was busy. / He told me that he was busy. tell wymaga osoby (poza wyrażeniami typu tell the truth, tell a story)
She asked where did I live. She asked where I lived. w reported questions stosujemy szyk twierdzący, bez did
He asked me that if I was ready. He asked me if I was ready. w pytaniach w mowie zależnej po ask nie używamy that
She asked what I was doing? She asked what I was doing. reported question nie kończy się znakiem zapytania
He told me don’t touch that. He told me not to touch that. polecenie przeczące to not to + bezokolicznik
Tom said that I was tired. (Tom mówi o sobie) Tom said that he was tired. trzeba zmienić zaimek

Mowa zależna – ćwiczenia z odpowiedziami

Przekształć zdania z mowy niezależnej na zależną.

  1. Kate said, „I am tired.”
  2. John said, „I have finished my homework.”
  3. They said, „We are watching a film.”
  4. „I will call you tomorrow,” she said.
  5. „Are you ready?” John asked.
  6. „Where do you work?” she asked.
  7. „Don’t be late!” Mom said.
  8. „Can you help me?” he asked.
  9. „I saw Tom yesterday,” Anna said.
  10. „What time does the train leave?” he asked.

Odpowiedzi:

  1. Kate said (that) she was tired.
  2. John said (that) he had finished his homework.
  3. They said (that) they were watching a film.
  4. She said (that) she would call me the next day.
  5. John asked if/whether I was ready.
  6. She asked where I worked.
  7. Mom told me not to be late.
  8. He asked if I could help him.
  9. Anna said (that) she had seen Tom the day before.
  10. He asked what time the train left.

Ćwicz mowę zależną w rozmowie z lektorem

Mowa zależna opiera się na znajomości czasów, więc jeśli któryś z nich sprawia Ci kłopot, zajrzyj do naszego przewodnika Czasy w języku angielskim – wszystko, co musisz wiedzieć oraz do artykułów o Past Simple, Past Perfect i trybach warunkowych.

Teoria to jednak dopiero początek. Nauka języka angielskiego idzie najszybciej wtedy, gdy nowe konstrukcje od razu wykorzystujesz w rozmowie. W Tutlo lekcje 1:1 z lektorem odbywają się online, na żądanie i bez wcześniejszego umawiania, codziennie od 7:00 do 22:00. Uczysz się z polskimi lektorami i native speakerami. Nie wiesz, od czego zacząć? Rozwiąż bezpłatny test poziomujący albo umów bezpłatną lekcję próbną.

Umów bezpłatną lekcję próbną

Wypełnij formularz kontaktowy i ciesz się darmową lekcją próbną! Przekonaj się, że angielski online jest dla Ciebie!

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest mowa zależna?

Mowa zależna to sposób przekazywania cudzej wypowiedzi bez dosłownego cytowania. W języku angielskim zwykle wiąże się ze zmianą czasu, zaimków oraz określeń czasu i miejsca.

Jak jest po angielsku mowa zależna?

Mowa zależna to po angielsku reported speech lub indirect speech. Mowa niezależna to direct speech.

Czy w mowie zależnej trzeba używać „that”?

Na to pytanie możemy odpowiedzieć krótko: po say i tell nie. That jest wtedy opcjonalne i w mowie potocznej często się je pomija: She said (that) she was tired. Po mniej typowych czasownikach wprowadzających, np. reply czy shout, zwykle się je zostawia.

Kiedy nie zmieniamy czasu w mowie zależnej?

Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym (He says…), w drugim i trzecim trybie warunkowym oraz przy would, could, might, should i ought to. Przy prawdach ogólnych i informacjach wciąż aktualnych zmiana czasu jest opcjonalna.

Czym różni się say od tell?

Przy relacjonowaniu wypowiedzi tell łączy się z osobą (He told me that…), a say – bez osoby albo z to (He said that… / He said to me that…). Wyjątkiem są utarte wyrażenia typu tell the truth czy tell a story.

Czy mowa zależna jest na maturze?

Tak. Mowa zależna znajduje się w wykazie struktur gramatycznych w informatorze CKE o egzaminie maturalnym z języka angielskiego. Obejmuje m.in. twierdzenia, pytania, polecenia oraz zdania z różnymi czasownikami wprowadzającymi, np. deny, accuse czy suggest. Warto ją powtórzyć przed maturą, zwłaszcza rozszerzoną.

Go to top

Darmowe warsztaty z angielskiego dla dzieci!

100% Online | 5 dni zajęć | 30 min

Spotkaj się z nami, a dowiesz się jak wspierać rozwój językowy swoich pracowników